HUYỆN NINH HẢI (NINH THUẬN) – NGUY CƠ MẤT LÀNG NGHỀ NUÔI HÀU

Đầm Nại thuộc huyện Ninh Hải, tỉnh Ninh Thuận, nằm phía Bắc TP. Phan Rang -Tháp Chàm là 1 trong 12 đầm phá quan trọng của Việt Nam, nơi đây được người dân các xã thuộc huyện Ninh Hải khai thác nuôi trồng thủy sản đặc biệt là con hàu. Với giá trị kinh tế cao mà con hàu đem lại, người dân có thể trang trải cuộc sống, thanh toán nợ nần và cho con em đến lớp. Thế nhưng gần đây UBND xã Tân Hải ra thông báo số 07/TB-UBND quyết định di dời gây ảnh hưởng lớn đến đời sống cư dân.

Làng nghề nuôi hàu ven Đầm Nại

Được thiên nhiên ưu ái với diện tích tự nhiên 1.200 ha, hơn 320 loài thủy sản sinh sống có giá trị kinh tế cao, Đầm Nại có thể nuôi sống trên 4.000 nông hộ với khoảng 30 ngàn dân huyện Ninh Hải. Sớm nhận thấy tiềm năng phát triển của Đầm Nại, người dân thôn Hòn Thiên (xã Tân Hải) đã đầu tư nuôi trồng thủy sản. Lúc đầu, ngư dân nuôi tôm nhưng không thành công dẫn đến thua lỗ nặng, phải vay ngân hàng để trả nợ. Mọi người đã làm đủ ngành nghề khác để kiếm kế sinh nhai nhưng gánh nợ vẫn đè nặng trên vai không cách nào trả hết được.

Sau thời gian dài tìm hiểu, cư dân quyết định vay thêm vốn đầu tư nuôi hàu. Bằng những dụng cụ đơn sơ như thân tre, gỗ, bê tông được cắm ven đầm tạo thành cọc, con hàu sẽ tự bám vào đó mà sinh sống. Có những trưa nắng như đổ lửa, người nuôi vẫn cặm cụi “bán mặt cho đất, bán lưng cho trời” dựng từng thanh tre, gieo từng con giống. Từ những ấu trùng nhỏ, sau 3 năm cư dân mới có thể thu hoạch được. Lao động cực khổ suốt thời gian dài, cuối cùng người nuôi vui mừng khi chứng kiến thành quả của mình, những con hàu phát triển nhanh, bám dày trên từng thanh cọc, đem lại năng suất cao. Đồng thời, nhờ việc nuôi hàu mà những loài thủy sản khác cũng sinh sôi nảy nở: các loài cá, tôm, cua, tép… hình thành môi trường sinh thái đa dạng hơn lúc chưa nuôi.

Chính nhờ con hàu ngày càng phát triển, nguồn thu nhập dần ổn định, các hộ gia đình mới có thể vực lại kinh tế, đảm bảo đời sống, đồng thời cũng tạo việc làm cho người lao động. Được biết, Đầm Nại có độ mặn cao và nguồn nước lên xuống thường xuyên nên hàu lớn rất nhanh. Trung bình vốn từ 10 đến 30 triệu nhưng thu về mỗi năm có khi lên tới 100 triệu đồng. Lúc đầu chỉ có vài hộ nuôi, đến nay không chỉ xã Tân Hải mà người dân các xã lân cận như Hộ Hải, Xuân Hải… cũng học hỏi lẫn nhau, sau đó mạnh dạn đầu tư tạo nên làng nghề nuôi hàu ven bờ Đầm Nại.

Hiện tại, riêng thôn Hòn Thiên đã hơn 20 hộ nuôi hàu, có những hộ làm từ lúc khai hoang cho đến bây giờ, cũng có những hộ chỉ mới làm gần đây, nhưng tất cả đều sống dựa vào những con hàu trên Đầm Nại, có thể nói đây là nguồn thu nhập duy nhất của người dân.

Nguy cơ mất làng nghề…

Tưởng chừng cuộc sống đã dần yên ổn cho đến khi các hộ nuôi hàu nhận được thông báo từ UBND xã Tân Hải với nội dung sẽ tháo dỡ những dụng cụ nuôi hàu và di dời ra vùng nước mới diện tích 35ha cho hơn 20 hộ. Không đồng ý với quyết định của xã, ngày 22/1/2018, ông Trần Thanh Hùng và bà Trần Thị Kim Liên đại diện các hộ nuôi hàu đã gửi đơn khiếu nại lên UBND tỉnh Ninh Thuận với nguyện vọng không bị thu hồi và có thể thuê lại vùng nước ven bờ để nuôi hàu như trước. Sau khi nhận được đơn, ngày 26/1/2018, UBND tỉnh Ninh Thuận đã chỉ đạo UBND huyện Ninh Hải xem xét, giải quyết và gửi báo cáo lên tỉnh. Thế nhưng 25/01/2018, UBND xã Tân Hải lại thông báo cưỡng chế di dời khi đơn khiếu nại của người dân vẫn chưa được giải quyết.

Thông báo di dời của UBND xã Tân Hải

Ông T.V.Thi (58 tuổi) đại diện cho các hộ nuôi hàu bức xúc: “Chúng tôi không nhân được bất kỳ quyết định nào của UBND huyện Ninh Hải về việc di dời này. Thế nhưng xã Tân Hải lại di dời chúng tôi đến vùng nước mới  nằm ở giữa đầm, với mực nước sâu con hàu không thể sống được vì thiếu oxi, bên cạnh đó, khu vực này là nơi những người đánh bắt thủy sản tự do hoạt động từ trước đến nay. Giống như các hộ nuôi hàu, những người đánh bắt tự do cũng dựa vào những con tôm, tép mò được mỗi ngày để trang trải cuộc sống gia đình và nuôi con ăn học”.

Quyết định di dời như lưỡi dao cắt đứt nguồn sống của người dân nơi đây vì phần lớn những hộ gia đình đều thuộc diện khó khăn, họ chỉ biết sinh sống dựa vào nguồn thủy sản trên Đầm Nại. Cô Trần Thị Kim Liên (61 tuổi) là một trong những người khai phá, nuôi hàu đầu tiên nơi đây, cô nghẹn ngào chia sẻ: “20 năm nay, nhờ vào nghề nuôi hàu này cô mới có thể nuôi 4 đứa con ăn học và trả nợ ngân hàng do nuôi tôm thua lỗ. Giờ bị thu hồi, cưỡng chế tháo dỡ, thì gia đình cô biết vin (dựa) vô gì để kiếm sống. Khoản nợ ngân hàng 60 triệu chưa tính lãi suất, trong nhà còn có đứa con bị tật bẩm sinh, hai vợ chồng già cô biết làm sao để sống đây? Trong khi cô chỉ nghe thông báo từ xã Tân Hải chứ chưa thấy quyết định của huyện Ninh Hải”.

Anh N.V.Cũng (24 tuổi) cho biết: “Gia đình anh thuộc diện hộ nghèo, lúc trước cũng nuôi tôm thua lỗ, nay nợ vẫn chưa trả hết, nhà còn hai con nhỏ, một đứa thì mới mẫu giáo, đứa còn lại mới 1 tuổi thôi. Gia đình anh dựa vào những con hàu để sinh sống, nếu di dời đi thì anh làm gì ra thu nhập để nuôi con ăn học. Anh chưa thấy quyết định nào của huyện Ninh Hải mà sao xã Tân Hải lại bắt buộc di dời”.

Đến nay, cư dân vẫn chưa nhận được văn bản giải quyết khiếu nại nào từ UBND huyện Ninh Hải, thế nhưng UBND xã Tân Hải lại thông báo cưỡng chế di dời. Trước những khó khăn của các ngư dân, nếu di dời không đảm bảo được công việc nuôi hàu thì đời sống của họ sẽ bị ảnh hưởng lớn. Khi đó, hơn 20 hộ gia đình mất đi nguồn thu nhập trang trải cuộc sống, thiếu chi phí sinh hoạt và khoản nợ ngân hàng sẽ chẳng thể trả được. Không có thu nhập đồng nghĩa với việc con cái của họ sẽ không đủ điều kiện để tiếp tục đến lớp. Nếu tình trạng này kéo dài, nguy cơ xảy ra các tệ nạn xã hội (trộm, cướp…) là điều không tránh khỏi, ảnh hưởng đến an ninh trật tự và sự phát triển của địa phương.

Qua sự việc trên, Ban biên tập mong UBND tỉnh Ninh Thuận, UBND huyện Ninh Hải xem xét, có giải pháp phù hợp không chỉ đáp ứng nguyện vọng của cư dân nơi đây mà còn thúc đẩy phát triển làng nghề nuôi hàu. Cũng như đảm bảo cuộc sống của người dân và nâng cao kinh tế huyện Ninh Hải nói riêng và tỉnh Ninh Thuận nói chung.

Chúng tôi sẽ tiếp tục thông tin đến bạn đọc.

Theo Báo Kinh doanh và Pháp luật